Nederland

In Nederland zijn er vele mogelijkheden om Sint-Nicolaas te ontmoeten. In het volgende komen aan bod de plaatsen:
– Deventer
– Hijum
– IJsselstein
– Oostrum

~~~

DEVENTER

Deventer is één van de oudste steden van Nederland. In het Bergkwartier staat de St.Nicolaaskerk, die Bergkerk wordt genoemd, vanwege de hoge ligging in de stad. De kerk heeft een geschiedenis van al ruim 8 eeuwen en is een beeldbepalend gezicht van Deventer.

St. Nicolaaskerk in Deventer

De kerk is gebouwd in de periode 1198-1209 en is gewijd in 1206. De patroonheilige is Sint-Nicolaas, vanwege de vele kooplieden en schippers, die in het Bergkwartier waren gevestigd met hun bedrijf en/of er woonden. De kerk is opgetrokken in Romaanse stijl. In 1580 hebben de calvinisten de katholieken verdreven en ging de kerk over in protestantse handen. Het gevolg hiervan is, dat er veel schilderingen en beelden zijn verdwenen. Sinds de 16e eeuw is de kerk meermaals gerestaureerd en veranderd. Muurschilderingen zijn gerestaureerd in 1918. In de kerk zijn nog enkele fresco’s te zien uit de 13e eeuw.

St. Nicolaaskerk in Deventer
St. Nicolaaskerk in Deventer

Sinds 1967 is de kerk geen godshuis meer; de Nederlandse Hervormde Kerk heeft het gebouw verkocht aan de gemeente Deventer voor het symbolische bedrag van 1 gulden. Vervolgens is de kerk gerestaureerd en is daarna in gebruik als ruimte voor concerten en tentoonstellingen.

gevelsteen in de Bergstraat 37/39 te Deventer

Vlakbij de Sint-Nicolaaskerk ligt de Bergstraat en op de nummers 37/39 is een gevelsteen van Sint-Nicolaas te zien. Deze steen herinnert aan 5 december 1967, toen de gemeente Deventer 1,5 miljoen gulden overheidssubsidie ontving voor de restauratie van het Bergkwartier. Sint-Nicolaas is er afgebeeld met 3 zakken geld, waaraan raten knagen om het geld uit te geven voor de restauratie. De verantwoordelijke minister, Marga Klompé (1912-1986), is er afgebeeld als een speculaaspop. De speculaas verwijst naar de bekende Deventer-koek. In 1969 is de gevelsteen onthuld door prins Claus van Amsberg (1926-2002).

Geplaatst: 9 mei 2021

~~~

HIJUM

Sint-Nicolaaskerk in Hijum

In het Friese Hijum staat een van de oudste Nicolaaskerken in Nederland en deze is op een terp gebouwd in de 12e eeuw. De eenbeukige kerk heeft een torentje, waarin een klok hangt uit 1670. Deze klok is gegoten door de Friese klokkengieter Petrus Overney (1636-1711) en heeft een diameter van 85 centimeter. De kerk heeft rondboogfriezen; rijen van even hoge bogen die horizontaal met elkaar zijn verbonden. Daarnaast zijn er decoratieve lisenen; wat uit de muur springende stroken zonder voetstuk of bekroning, die de muren in vlakken verdelen. De kerk is enkele keren opgeknapt en zo is in de 15e eeuw het koor vernieuwd. Het orgel dateert uit 1913 en is gemaakt door de orgelmakerij Bakker & Timmenga uit Leeuwarden, met de oprichters Fokke Bakker (1842-1904) en Arjen Timmenga (1854-1920).

Sint-Nicolaaskerk in Hijum

Van de Heilige Nicolaas is niets meer in de kerk te vinden. Aan het begin van de Reformatie, die duurt van 1517 tot in de 18e eeuw, hebben de protestanten de kerk van de katholieken afgenomen en alle beelden en schilderingen laten verdwijnen.

Sint-Nicolaaskerk in Hijum

In en rond de kerk liggen en staan vele, oude grafstenen.

Sint-Nicolaaskerk in Hijum

De kerk is rijksmonument en sinds 1975 in eigendom van de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Deze organisatie wil voorkomen dat monumentale kerkgebouwen verdwijnen.

Sint-Nicolaaskerk in Hijum

De kerk is in het begin van de 21e eeuw gerestaureerd en in 2020 heropend. In het gebouw vinden concerten en exposities plaats.

Sint-Nicolaaskerk in Hijum

De Sint-Nicolaaskerk ligt aan de Lege Hearewei 3 te Hijum.

Geplaatst: 9 mei 2021

~~~

IJSSELSTEIN

Sinds 1310 zijn de Heilige Nicolaas en IJsselstein met elkaar verbonden. In dat jaar is de eerste Nicolaaskerk ingewijd. De kerk is gesticht door Gijsbrecht IV, heer van Amstelland (±1235-1303) en ingezegend door Gwijde (Guy) van Avesues (1253-1317) en bisschop van Utrecht (1301-1317). Deze bisschop was de beheerder van de bezittingen van de heren van Amstel. Door de Reformatie zijn alle beelden en schilderingen in de kerk verdwenen en de katholieken voorgoed door de protestanten uit de kerk verdreven. Deze kerk wordt nu de Oude Sint-Nicolaaskerk genoemd, omdat er een andere Nicolaaskerk is gekomen in IJsselstein.

De bouw van de Rooms-Katholieke Sint-Nicolaaskerk start in 1866 en dit naar een ontwerp van architect Wilhelm Victor Alfred Tepe (1840-1920). De kerk is een driebeukige, neogotische hallenkerk en is een van de meest bijzondere scheppingen van architect Tepe.

De kerk heeft een grote rijkdom aan vele beelden en gebrandschilderde glas-in-loodramen. In deze kerk is geen wit glas te zien. Er zijn onder meer ramen en beelden uit het leven van de Heilige Maria, Onze-Lieve-Vrouw van Eiteren, de Heilige Jozef en uit het Oude en Nieuwe Testament. Echter, een afbeelding van de Heilige Nicolaas ontbreekt op de ramen en dat is opvallend in deze kerk, die naar hem is vernoemd. De kerk is niet alleen voor de Heilige Nicolaas een bedevaartplaats, maar ook voor de 12-eeuwse beeltenis van “Onze-Lieve-Vrouw van Eiteren, Hulp in Nood” in de Mariakapel.

Sint-Nicolaasbasiliek te IJsselstein

In de periode 1968-1972 is de kerk gerestaureerd. In 1972 heeft Paus Paulus VI (paus van 1963 tot in 1978) de kerk verheven tot basiliek met de titel “Basilica Minor”. Dit is de hoogste eretitel voor een kerkgebouw buiten de stad Rome. In de jaren 2014-2017 is het interieur van de basiliek grondig gerestaureerd.

Sint-Nicolaasbasiliek te IJsselstein
Sint-Nicolaasbasiliek te IJsselstein

In de basiliek is een icoon te zien van de Heilige Nicolaas. Het is een afbeelding uit 2002 van Paul Brenninkmeyer. Rond Nicolaas zijn er op de icoon legendarische gebeurtenissen van Nicolaaslegenden afgebeeld. Tegen een pilaar staat een gepolychromeerd, eikenhouten beeld van de bisschop. Hij toont er erg jong door baardloos te zijn en donker haar te dragen. Nicolaas heeft in de rechterhand het evangelieboek vast en daarop liggen drie gouden ballen. In de basiliek zijn triptieken te zien. Hierop is ook Nicolaas afgebeeld met evangelieboek en drie gouden ballen. De indrukwekkende retabel is een rijk beschilderd achterstuk van het altaar en in gesloten stand zijn onder meer afgebeeld de Heilige Nicolaas, de Heilige Johannes de Doper en het wapen van IJsselstein.

Sint-Nicolaasbasiliek te IJsselstein

Op de specifieke basiliekkenmerken is Nicolaas duidelijk zichtbaar, zoals op het conopeum of baldakijn, dat een parasolvormig scherm is met rode en gele banen van zijde. Aan de onderkant van het conopeum staan wapens of tekens en hier zijn er enkele verwijzingen naar de Heilige Nicolaas. Dit conopeum wordt in processies meegedragen achter het tintinnabulum, dat het tweede kenmerk is voor de eretitel basiliek. Dit is een klokjesstandaard met een belletje of klokje in een versierde houder en is van oorsprong een Romeins teken. Hierbij hoort een afbeelding van de patroonheilige en dat is hier Sint-Nicolaas. De twee traditionele eretekens van de “Basilica Minor”, namelijk het conopeum en het tintinnabulum, staan op het priesterkoor.

Sint-Nicolaasbasiliek te IJsselstein
Sint-Nicolaasbasiliek te IJsselstein

De Sint-Nicolaasbasiliek is een rijksmonument en is dagelijks geopend. Het adres is Sint Nicolaasstraat 12, 3401BS IJsselstein.

Geplaatst: 9 mei 2021

~~~

OOSTRUM

De kerk in het Friese Oostrum is toegewijd aan Nicolaas van Myra. Deze Sint-Nicolaaskerk is een monumentaal gebouw; een rijksmonument en is opgetrokken uit gotische bakstenen. De kerk ligt op een bijna geheel afgegraven terp, omgeven door een kerkhof.

Sint-Nicolaaskerk in Oostrum

De toren is het oudste gedeelte van het complex en dateert uit de 13e eeuw en het huidige kerkgebouw is gerealiseerd in de 16e eeuw. De kerkklok is gemaakt in 1457 en heeft een diameter van 75 centimeter. De kerk is in gebruik geweest door katholieken, maar door de Reformatie hebben de protestanten zich het eigendom toegeëigend.

Sint-Nicolaaskerk in Oostrum

De preekstoel is geplaatst in 1762, de banken zijn gemaakt in 1731 en het orgel dateert van rond 1800.

Tijdens restauratiewerkzaamheden in 1973 zijn muurschilderingen ontdekt met afbeeldingen van kerken en een toren, die in 1582 zijn aangebracht.

Sint-Nicolaaskerk in Oostrum

De Nicolaaskerk wordt gebruikt door de Hervormde Kerk en het eigendom is in handen van de Stichting Alde Fryske Tsjerken.
Adres: Terpleane 11, 9125 EE Oostrum

Geplaatst: 9 mei 2021

~~~