Leven

Het leven van Nicolaas is uitermate enerverend. Veel voorvallen worden aan hem toegeschreven. Echter, in de loop van de eeuwen kunnen gebeurtenissen van anderen zich vermengen in de verhalen over het leven van Nicolaas. Bij het denken aan Nicolaas van Myra komen allerlei vragen op. Wie zijn de ouders van Nicolaas? Wie is Nicolaas werkelijk geweest? Wie heeft hem opgeleid? Hoe heeft hij geleefd? Wanneer heeft hij welke wonderen verricht? Het zijn vragen, die in dit deel tot antwoorden gaan leiden.

Vervolgens worden belicht:
– ouders
– naam
– baby
– tiener
– geestelijke
– wonderen
– bisschop
– vervolgingen
– afgoderij
– Concilie van Nicea
– persoonlijkheid
– sterfdatum
– graf
– Myra
– feestdagen
– andere Nicolaas

Veel beleving bij het lezen van het leven van Nicolaas.

Jan van Wijk

Geplaatst 9 mei 2021

~~~

OUDERS

Nicolaas is enig kind van welgestelde ouders. In het Grieks heten de moeder Nonna of Johanna en de vader Epiphanios of Theophanus. De vader staat hoog in aanzien bij keizer Constantijn. Later blijkt dat hetgeen over de ouders van Nicolaas van Myra is geschreven op de moeder en vader Nicolaas van Pharroa (Sion) van toepassing is.

De moeder en vader van Nicolaas zijn heel vroom en zeer vermogend. Deze financiële rijkdom stelt Nicolaas, na het overlijden van de ouders, in staat vrijgevig te zijn en goed te doen voor de mensen als teken door God gezonden.

De man en vrouw zijn lang kinderloos gebleven, maar hun verlangen naar een kind blijft groot. De vrouw raakt pas in verwachting van Nicolaas, als zij de belofte aan God doet dat haar kind in dienst van Hem treedt.

In 270 is Nicolaas geboren en zijn ouders wonen dan in Patara, een stad in Klein-Azië, aan de Middellandse Zee. Patara ligt in het toenmalige Lycië en behoort tot het Oost-Romeinse Rijk, dat Byzantium heet. In die tijd is dat gebied Grieks, nu Turks.

Geplaatst: 9 mei 2021
Gewijzigd: 12 mei 2021

~~~

NAAM

De ouders van hun pasgeboren kind geven hun zoon de naam Nikòlaus en hij wordt vernoemd naar zijn heeroom, die bisschop is. De naam “Nikòlaus” heeft een betekenis, want deze bestaat uit twee woorden, namelijk “nike” en “laos”. Het woord “nike” staat voor “overwinning” en “laos” betekent “volk”. De naam Nicolaas wil dus zeggen “overwinnaar van het volk”. Een andere verklaring voor de naam Nikòlaus is dat “nikos” zege betekent en “laus” staat voor lof. De naam Nikòlaus betekent dan “zegerijk lof”.

In zijn leven wordt Nicolaas bisschop en na zijn overlijden heilig. Dit laatste is de reden, dat hij Sint-Nicolaas wordt genoemd.

Later wordt de naam Nicolaas gegeven aan vele pasgeborenen en ook allerlei organisaties en kerken dragen deze naam.

Geplaatst 9 mei 2021

~~~

BABY

Reeds als pas geboren kind is Nicolaas een bijzonder mens, want vanaf de eerste dagen van zijn bestaan, worden aan hem wonderen toegeschreven. Als baby kan Nicolaas meteen rechtop staan in zijn badje. Hij houdt armpjes en handjes opgeheven naar de hemel, alsof hij God dankt voor de geboorte. Het staan en de handen heffen, is dan een christelijke gebedshouding.

Muurschildering in de crypte van de basiliek te Bari. Foto: Jos Daems.

Opmerkelijk is ook, dat Nicolaas op de twee wekelijkse vastendagen, woensdag en vrijdag, de borst van zijn moeder weigert. Hieruit blijkt dat Nicolaas heel bijzonder is. De eerste tekenen van zijn heiligheid zijn al zichtbaar.

Geplaatst 9 mei 2021

~~~

TIENER

Tijdens zijn tienerjaren raakt de jonge Nicolaas al geliefd bij de plaatselijke bevolking. Velen bewoners uit Patara leren hem kennen en dat in positieve zin.

Op zeer jonge leeftijd toont Nicolaas een bijzonder grote begaafdheid door de namen van hemellichamen uit het hoofd te kennen. Hij heeft geen belangstelling in het spelen met leeftijdgenoten. Verder heeft Nicolaas geen interesse in meisjes.

Nicolaas wil zijn leven in dienst stellen van God, zoals ook zijn moeder heeft beloofd om zwanger te worden. Frequent bezoekt hij dan ook de tempel en toont belangstelling voor dat wat daar gebeurt. Nicolaas krijgt steeds meer duidelijkheid over de toekomst, dat hij op aarde een grote taak heeft te vervullen. Dit wordt ook realiteit, want later blijkt dat mede door Nicolaas het christendom belangrijk wordt in het Romeinse Rijk van de 3e en 4e eeuw.

Geplaatst 9 mei 2021

~~~

GEESTELIJKE

De welgestelde ouders van Nicolaas willen dat hun zoon een goede opleiding krijgt. Hiertoe vertrouwen zij hun zoon toe aan zijn heeroom. Zo krijgt hun kind een gedegen christelijke opvoeding in het klooster van zijn oom. Nicolaas blijkt een vlijtige leerling te zijn met een bijzonder goed geheugen.

Door de inzet van zijn heeroom volgt Nicolaas een wetenschappelijke opleiding. Daarnaast doet hij praktijkervaring op door te assisteren bij tempeldiensten. Door zijn opleiding en ervaring raakt Nicolaas goed bekend met de Grieks-Byzantijnse liturgie.

De ontwikkeling van de jonge Nicolaas gaat voorspoedig en hij maakt vordering met de opleiding. Oom Nicolaas, de bisschop in het plaatselijke klooster, maakt een pelgrimstocht naar Jeruzalem en tijdens zijn afwezigheid neemt zijn neef, de jonge Nicolaas, hem waar. Tijdelijk heeft Nicolaas de leiding in het klooster Nieuw-Sion, waarvan de kloosterkerk een kopie van de Sionkerk in Jeruzalem is. De jonge Nicolaas kwijt zich op zeer voorbeeldige wijze van de waarnemende taak en dit tot volle tevredenheid van zijn oom.

Nicolaas krijgt dus de opleiding tot geestelijke door zijn oom, die ook Nicolaas heet. Eerst legt hij de kloostergeloften af bij zijn heeroom. Later wordt Nicolaas tot diaken gewijd en op zijn 19e ontvangt hij de priesterwijding.

Geplaatst: 9 mei 2021

~~~

WONDEREN

Al in zijn jonge jaren verricht Nicolaas al wonderen en valt zijn geloofsbeleving velen op. Zo brengt hij verdwaalde kinderen terug naar hun ouders en geneest hij de lamme hand van een vrouw door deze aan te raken. Later redt hij drenkelingen in zwaar weer en helpt hij drie huwbare dochters aan een bruidsschat.

Tijdens de jaren van zijn opleiding bij zijn heeroom, maakt Nicolaas een reis naar Jeruzalem. Hij doet dit in navolging van zijn oom. Eerst wil Nicolaas naar Egypte gaan, voordat hij het Heilig Land bezoekt. Nicolaas gaat per boot zijn pelgrimstocht maken. Gedurende de eerste nacht op het schip krijgt hij een visioen. Hij ziet de duivel de mast van het vaartuig vernielen. Voor Nicolaas is dit een teken dat er zwaar weer op komst is. Meteen waarschuwt hij de bemanning van het schip. Het vermoeden van Nicolaas komt uit, want spoedig steekt een storm op en deze gaat hevig te keer. De boot dreigt te vergaan. De harde wind blaast een bootsman tegen het dek en de man sterft meteen. Nicolaas begint te bidden en iets later bedaart de storm. Nicolaas gaat naar de dode bootsman, bidt en wekt hem tot leven. Nicolaas heeft een wonder verricht, dankzij de hulp van God. Dit voorval draagt sterk bij tot de vermaardheid van Nicolaas.

Geplaatst: 9 mei 2021

~~~

BISSCHOP

Nicolaas is in 295 tot bisschop gewijd en hij is dan 25 jaar. Echter, aan de wijding van Nicolaas gaat wat bijzonders vooraf.

In de vooravond van de wijding tot bisschop verschijnt Jezus Christus aan Nicolaas en geeft hem de bijbel. Hieruit blijkt dat Nicolaas door Christus is uitverkoren bisschop te worden.

Een andere versie is dat in Myra een opvolger van een overleden bisschop wordt gezocht. De geestelijken, die voor de opvolging zorgdragen, komen in de avond in de tempel bijeen. Zij bidden de hele nacht om een goede bisschop te kiezen. Deze personen hebben de afspraak gemaakt, dat de man die de volgende ochtend als eerste in de tempel komt als nieuwe bischop wordt benoemd. Vroeg in de ochtend komt Nicolaas als eerste in de tempel. Ineens ontstaat er gejuich en hij schrikt. Hij hoort dat hij de nieuwe bisschop is. Nicolaas aanvaardt het ambt en wordt benoemd tot bisschop.

Geplaatst 9 mei 2021

~~~

VERVOLGINGEN

Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (±236-316) is keizer van het Romeinse Rijk van 284 tot in 305. Dit imperium heeft het hoogtepunt achter zich en tekenen van verval zijn zichtbaar. Tijdens zijn bewind zijn er veel vervolgingen van christenen. In 303 begint hij acties om het christendom uit te roeien. De keizer toont zich een fervent christenvervolger en beveelt alle christelijke kerken te vernietigen en heilige schriften te verbranden. De keizer vindt dat christenen de belangrijkste oorzaak vormen voor de achteruitgang van het Romeinse Rijk. De christenen moeten hun geloof opgeven, zo niet worden zij slaaf, gemarteld of gevangen genomen. Dit raakt Nicolaas heel diep en hij ageert tegen de keizer. Dit komt Nicolaas op een gevangenisstraf te staan en wordt hij gemarteld. Nicolaas geeft medegevangenen troost hij en spreekt hen moed in. De vervolgingen van keizer Diocletianus zijn heel hevig en de Oosters-Orthodoxe Kerk herdenkt deze nog steeds.

Flavius Valerius Aurelius Constantinus (±273-325) is de opvolger van Diocletianus. Hij wordt keizer Constantijn de Grote. Constantijn krijgt van zijn moeder Helena van Constantinopel (±248-±329) een christelijke opvoeding; zij leidt hem op in het geloof. Helena is een ondernemende vrouw; zij gaat onder andere naar Jeruzalem en vindt het graf van Jezus, evenals het Heilig Kruis, waaraan Jezus is gestorven. Zij zorgt dat de Heilige Trap van Jeruzalem naar Rome wordt gebracht en heel wat relieken neemt zij mee naar huis. Helena wordt in de oosters-orthodoxe en rooms-katholieke kerk als heilige vereerd. Constantijn wordt dan ook de eerste christelijke keizer, die geloofsbelijdenis de ruimte geeft en hij zorgt ervoor dat vervolgingen eindigen. In 313 ondertekent hij met mede-keizer Valerius Licinianus Licinius (±265-325) het Edict van Milaan. Beiden keizers heersen over het Romeinse Rijk en wel door door de verdeling tussen het westen en het oosten van het uitgestrekte grondgebied. De ondertekening van het besluit geeft de mensen in het Romeinse Rijk vrijheid van godsdienst. Zij zijn dan vrij hun religie te kiezen en te belijden. Bovendien worden gebouwen, geld, goederen en grond, welke christenen door de vervolgingen zijn ontnomen, teruggegeven. Deze ontwikkeling komt ook Nicolaas goed uit, want hij hoeft niet meer te vrezen om door zijn christelijke uitspraken te worden opgepakt en gemarteld. Door het Edict van Milaan wint het christendom veel gelovigen. Tussen de beide keizers ontstaat een strijd om de macht en uiteindelijk wordt Constantijn de enige keizer van het grote Romeinse Rijk.

Geplaatst 9 mei 2021

~~~

AFGODERIJ

Tijdens zijn leven voert Nicolaas hevige strijd tegen de verering van de Griekse godin Artemis. Immers, Nicolaas is een uitgesproken tegenstander van afgoderij. Hij ziet in het vereren van een afgod het werk van een duivelse macht. Nicolaas wil beletten dat mensen zich overgeven aan heidense rituelen.

Artemis is een godin uit de Griekse mythologie. Zij is een dochter van de oppergod Zeus en een tweelingzus van haar broer Apollo. In het Latijn is de naam voor Artemis Diana, de godin van de geboorte, de jacht en de maan. Diana is een maagd en wordt omringd door maagdelijke nimfen, die zich tonen in bevallige gedaanten.

In Myra ontstaat er ruzie tussen aanhangers van de godin Artemis en volgelingen van Nicolaas. De bisschop uit zich meermaals tegen de Artemis-cultus. Later verwoest hij eigenhandig een tempel, die toegewijd is aan Artemis.

Geplaatst 9 mei 2021

~~~

CONCILIE VAN NICEA

In de periode 19 juni-25 augustus 325 vindt het Concilie van Nicea plaats. Deze algemene vergadering van hooggeplaatste geestelijken van de katholieke kerk moet duidelijkheid geven over vragen van het geloof. Dit concilie wordt gehouden onder het pontificaat van paus Silvester I, paus van januari 314 tot 31 december 335, patroonheilige van het nieuwe jaar. Zo’n 300 bisschoppen uit alle delen van het Romeinse Rijk zijn bijeen in Nicea, dat in Bithynië ligt en nu Turks grondgebied is. Onder de bisschoppen is ook Nicolaas aanwezig. Hij is door geestelijken uit de streek van Myra als hun afgevaardigde naar Nicea gestuurd.

Het Concilie van Nicea is een van de belangrijkste bijeenkomsten uit de geschiedenis van de katholieke kerk. Tijdens dit concilie worden het Credo, dit is de katholieke geloofsbelijdenis, de kalendertijd van Pasen en de Heilige Drievuldigheid vastgesteld. De beslissingen van 325 zijn in de katholieke kerk nog steeds van toepassing.

Tijdens de beraadslagingen is er een hoogoplopende onenigheid omtrent de afkomst van Jezus. De meeste bisschoppen, waaronder Nicolaas, stellen dat Jezus de Zoon van God is. Echter, er zijn bisschoppen die dit niet delen en onder hen bevindt zich Arius uit Alexandrië (±250-±336). Hij verloochent de goddelijkheid van Christus en trekt fel van leer. Hierdoor ontstaat veel tumult. Nicolaas spreekt over de Heilige Drievuldigheid, namelijk de Vader, de Zoon en de Heilige geest. Deze drie vormen de eenheid God. Nicolaas verzet zich fel tegen Arius en begint een handgemeen door Arius een ferme klap in het gezicht te geven. Zelf loopt hij een gebroken neus op. Nicolaas wordt op last van keizer Constantijn door soldaten uit de vergaderzaal verwijderd en belandt in de gevangenis. Daar worden hem de bisschoppelijke waardigheden ontnomen, namelijk evangelieboek, mijter en kromstaf. Nicolaas verblijft geboeid in de cel. In de nacht ontvangt hij wonderbaarlijk bezoek, namelijk van Jezus en de Moeder Gods. Zij herstellen hem in het ambt van bisschop; Jezus geeft hem het evangelieboek en van de Moeder Gods ontvangt hij mijter en kromstaf. Ook bevrijden Zij hem uit de boeien.
De volgende ochtend krijgt keizer Constantijn van de bewakers te horen, dat Nicolaas niet meer is geboeid en dat hij de bisschoppelijke waardigheden terug heeft. Vervolgens laat de keizer Nicolaas bij zich komen en hij vraagt hem om vergeving. Nicolaas kan zich weer bij de andere bisschoppen voegen en de vergadering van het concilie bijwonen.
Het Concilie van Nicea heeft de Ariaanse ketterij veroordeeld. De Heilige Drievuldigheid wordt vastgesteld en dat geldt ook voor het Credo en de tijd in het jaar voor Pasen.

Geplaatst 9 mei 2021

~~~

PERSOONLIJKHEID

Nicolaas toont zich een diepgelovig mens. Hij stelt ongeloof en onrecht aan de kaak en trekt zich het lot van armen enorm aan. Nicolaas kenmerkt zich door een grote vergevingsgezindheid, maar heeft soms een opvliegend karakter.

Nicolaas is een standvastig mens en staat voor principes. Hij heeft een sterk geloof in het hiernamaals en keert zich tegen afgoderij. Nicolaas staat voor de waardigheid van het leven en bijgevolg is hij een tegenstander van de doodstraf.

Als toonbeeld van barmhartigheid koopt hij slaven vrij en hij geeft hongerige mensen te eten. Zo redt hij velen in nood. Nicolaas heeft niets met mensen die leven met een materiële instelling.

Geplaatst: 9 mei 2021

~~~

STERFDATUM

Over het geboortejaar van Nicolaas, dit is 270, bestaat geen twijfel. De historische bronnen zijn hier unaniem. Echter, omtrent het sterfjaar van Nicolaas is geen eenduidigheid. Bronnen vermelden de jaartallen 335, 337, 340, 341 en 342. Indien het sterfjaar 342 is, heeft Nicolaas de leeftijd van 72 jaar bereikt.

De sterfdatum van Nicolaas wel duidelijk, want door onderzoeken is vast komen te staan dat dit 6 december is. Deze dag is dan ook zijn naamdag.

Geplaatst 9 mei 2021

~~~

GRAF

Meteen na het overlijden wordt Nicolaas in een sarcofaag gelegd. Deze stenen doodskist blijft intact tot het jaar 1087, als Italianen het stoffelijk overschot van Nicolaas komen halen.

Volgens het Romeinse recht moeten doden buiten de stad worden begraven. Zo ook gebeurt het met het dode lichaam van Nicolaas. De sarcofaag komt in een kerk te staan, net buiten Myra.

Al tijdens zijn leven is Nicolaas bekend als wonderdoener. Zijn graf wordt spoedig na zijn overlijden een druk bezochte bedevaartplaats.

Geplaatst 9 mei 2021

~~~

MYRA

De bloei van Myra, als economische en culturele centrumplaats, duurt tot 808. In dat jaar nemen de moslims, onder leiding van Harun-al-Rashid (±763-809), de stad in en verdrijven de Romeinen. Harun-al-Rashid brengt de moslims aan het begin van hun gouden periode, die duurt van de 8e tot in de 14e eeuw. Na 808 slibt de haven van Myra dicht en het welvaartsniveau van de bevolking zakt op drastische wijze.

In de 9e, 10e en 11e eeuw is Myra meermaals verwoest door Arabieren, die gedreven door hun moslimgeloof andere geloofsuitingen niet tolereren. In 1087 is de situatie in Myra zeer bedreigend en dit wekt de belangstelling van buitenlanders om het geraamte van de Heilige Nicolaas te redden. Venetiaanse handelaren zien brood in de relieken van Nicolaas. De gedachte is, dat relieken pelgrims trekken en dit brengt omzet met zich mee door overnachtingen, maaltijden, dranken en de verkoop van devotionalia. Zij besluiten het stoffelijk overschot van Nicolaas te redden. Vanuit Bari is ook belangstelling voor de relieken van de vermaarde heilige. Als handelaren in Bari vernemen van de plannen van de Venetianen, gaan zij snel op reis, want zij willen de concurrenten uit Venetië voor zijn.

In de 19e eeuw stuurt de Russische Tsaar Nicolaas I, tsaar van 1825 tot in 1855, een expeditie naar Myra om restanten van de grafkerk van de Heilige Nicolaas te redden. De Russen kopen grond en starten met het bouwen van een nieuwe kerk op het lege graf van de vermaarde heilige. Echter, de Turkse overheid werkt niet mee om de Russische plannen te laten uitkomen. Vervolgens doet de tijd weer wat werk en de kerk raakt opnieuw in vervallen staat. Een omwenteling gebeurt tussen 1962 en 1965; de Turkse overheid krijgt belangstelling voor de zwaar onderkomen kerk en deze wordt gerestaureerd. Hierdoor wordt de plaats weer bezocht door pelgrims en leveren deze bezoeken inkomsten op.

Geplaatst: 9 mei 2021

~~~

FEESTDAGEN

Voor Sint-Nicolaas zijn er jaarlijks twee feestdagen en dat zijn 9 mei en 6 december.

Op 9 mei is het de grote, feestelijke herdenking van de overbrenging van het lichaam van de Heilige Nicolaas van Myra naar Bari in 1087.

De sterfdatum van Sint-Nicolaas is 6 december. Over de hele wereld wordt die dag geplaatst in het teken van zijn overlijden.

Geplaatst 9 mei 2021

~~~

ANDERE NICOLAAS

Behalve Nicolaas van Myra zijn er nog andere geestelijken geweest die de naam Nicolaas hebben gedragen, waaronder Nicolaas van Pharroa, die ook Nicolaas van Sion wordt genoemd.
Enige historische gegevens van Nicolaas van Myra en deze van Nicolaas van Pharroa (Sion) zijn in de loop van de eeuwen wat in elkaar gevloeid. Dit betreft onder andere de ouders van Nicolaas van Myra, waarvan de namen toebehoren aan de ouders van Nicolaas van Pharroa. Nicolaas van Pharroa leefde in de 6e eeuw. Nicolaas wordt monnik, op zijn 19e jaar wordt hij benoemd tot abt van het klooster Sion en later wordt hij tot bisschop van Panara gewijd. Het leven van Nicolaas speelt zich voornamelijk af in Lycië, dat nu tot Turkije behoort. Van Nicolaas wordt ook verteld dat hij kloosters sticht en kerken opricht. Hij pelgrimeert tweemaal naar het Heilig Land om er onder andere de grafkerk te Jeruzalem te bezoeken. Dit bezoek komt overeen met hetgeen over Nicolaas van Myra wordt verteld. Ook zou Nicolaas van Myra, vaak na de geboorte de borst weigeren en rechtop in het badje staan. Op zijn 19e wordt Nicolaas van Myra tot priester gewijd. Over Nicolaas van Pharroa (Sion) wordt verteld dat hij met 19 jaar tot abt wordt benoemd.

Nicolaas van Pharroa (Sion) sterft op 10 december 564, nadat hij ziek is thuisgekomen van de jaarlijkse herdenking van Nicolaas op 6 december te Myra, dat niet ver van Pharroa en Panara ligt. Hieruit blijkt dat er al in de 6e eeuw herdenkingen waren van Nicolaas van Myra in de grafkerk.

Naar de werkelijke historie van Nicolaas van Myra en Nicolaas van Pharroa (Sion) wordt onderzoek gedaan. Er wordt in de 6e eeuw een levensbeschrijving gemaakt van Nicolaas van Pharroa (Sion), namelijk de in het Grieks geschreven “Vita Nicolai Sionitae” (Vita di Nicola di Sion). Een uitgebreid historisch onderzoek vindt plaats halverwege de 18e eeuw. De uitkomsten van dit bronnenonderzoek maken een einde aan de vermenging van gegevens over Nicolaas van Myra en Nicolaas van Pharroa (Sion). Wat aan Nicolaas van Myra is toegeschreven, zoals namen van ouders, als baby rechtop in het badje staan en de moederborst weigeren op vastendagen komt Nicolaas van Pharroa (Sion) toe. Het is Nicolò Carmine Falcone (1681-1759), aartsbisschop van San Serverina in Italië (1743-1759), die de meer juiste, historische feiten openbaar maakt.

Geplaatst: 12 mei 2021

~~~