In heel wat liederen wordt verhaald van het leven van de Heilige Nicolaas er zijn ontelbare goede werken en dit al eeuwen.
De liederen van Sint-Nicolaas/Sinterklaas vormen de meest uitgebreide bijdrage aan de liedcultuur van België en Nederland.
~~~
Het oudst bekende Nicolaaslied dateert uit de 11e eeuw. Het is een plechtige, Latijnse lofzang, genaamd “Nicolaus Gloriatur” (“Nicolaas wordt verheerlijkt”). Wellicht is deze hymne het oudste lied over Sint-Nicolaas. De tekst van het lied wordt in het Franse Albi bewaard. Een deel van de tekst luidt:
Eia, festum innovatur
Chorus noster gratulatur
Christi duce gratia
Qui regnat in gloria
Nova sint solemnia
Et nova sint gaudia
Nicolaus gloriatur
Nicolaus gloriatur
Il caelesti curia
Vitae sumens praemia
In caelesta curia
Vitae sumens praemia
Dit omgezet in het Nederlands geeft:
Hoera, een nieuw feest is ingesteld, Onze schare is blij, Gedreven door de liefde van Christus, Die heerst in eeuwigheid, Het is een nieuwe plechtigheid, En nieuwe vreugde, Nicolaas wordt verheerlijkt, Nicolaas wordt verheerlijkt, In het hemelse hof, Ontvangend de beloning voor zijn levenswandel, In het hemelse hof, Ontvangend de beloning voor zijn levenswandel.
~~~
Een hymne ter ere van de heilige Nicolaas heet “Congaudentes” (verheugend) en is uit de 11e eeuw. Deze gewijde lofzang wordt ook gezongen in de jaarlijkse Nicolaasviering in de kerk van het Vlaamse Sint-Niklaas. Het begin van deze plechtige lofzang luidt:
“congaudentes exultemus (ons samen verheugend)
vocali concordia (juichen wij met vereende stemmen)
ad beati nicolai (op het plechtige jaarlijkse)
festiva solemnia (feest van de heilige Nicolaas)
qui in cunis adhuc (die nog in de wieg liggend)
iacens servando ieiunia (door de vasten te onderhouden)
a papillis coepit summa (aan de moederborst de hogere)
promereri gaudia (vreugde begon te verdienen)
adulescens amplexatur (als jongeling omhelsde hij)
literarum studia (de studie der letteren)
alienus et immunis (onbekend met en immuun)
ab omni lascivia (voor iedere losbandigheid)
~~~
Een Poolse Nicolaashymne is “Nicolai solemnia” (“op het feest van Nicolaas”) en is gemaakt in de 15e eeuw. Een Nederlandstalig lied is “Vrijstersklagt over ’t Sint-Niclaes” en dateert uit 1718. Hierin komen lekkernijen voor als koek, sinaasappelen en vijgen. Het lied komt uit “De Gekroonde Utrechtse Vreede”.
~~~
Nicolaimesse
De Oostenrijkse componist Joseph Haydn (1732-1809) heeft een “Missa Sancti Nicolai”, “Nicolaimesse” of “Sint-Nicolaasmis” gemaakt in 1772.
~~~
SINTERKLAAS
Sinterklaasliedjes worden in vele landen al eeuwen lang gemaakt.
Een Sinterklaasliedje uit de 18e eeuw van een onbekende, Vlaamse tekstschrijver luidt:
“Sint-Niklaas, dou goede bloed!
Geef me een zakje met suikergoed,
Moet te veel en niet te min,
Smijt het maar den schoorsteen in.
Sint-Klaas, die goede heer,
Hij komt alle jaren weer,
Met zijn paardje voor den wagen,
Star komt Sinte Klaas aanjagen.
Sinte Klaas, die goede man,
Die ook alles bakken kan,
Suikergoed en kaaiman,
Ja, daar krijg ik ook wat van.”
~~~
Sinter Klaasje bisschop
Het lied “Sinter Klaasje bisschop” is uit de 18e eeuw en de maker is niet bekend. Een fragment van het liedje is:
“Sinter Klaasje bisschop
Zet je hoge muts op!
Trek je beste tabberd an,
Rij er mee naar Amsterdam,
van Amsterdam naar Spanje
Appeltjes van oranje”.
~~~
“Saint-Nicolas, mon bon patron”
Sinterklaasversje op kinderrijm uit het Franse Lotharingen, waarvan de schrijver onbekend is.
Het versje dateert uit de 19e eeuw en de Franse tekst luidt:
“Saint-Nicolas, mon bon patron
apportez-moi des macarons
des marrons pour les garçons
des biscuits pour les petites filles
des mirabelles pour les d’moiselles
des beaux rubans pour les mamas
du tabac pour les papas
des lunettes pour les grand-pères
des halettes pour les grand-mères
un pot de fleurs pour la chèr’soeur
un baiser pour mon petit coeur.”
In het Nederlands geeft dit:
“Sinterklaas, mijn goede baas,
breng me macarons
kastanjes voor de jongens
koekjes voor de kleine meisjes
mirabellen voor de dames
mooie linten voor de mama’s
tabak voor de papa’s
brillen voor de opa’s
mutsen voor de oma’s
een bloempot voor lieve zus
een kus voor mijn hartje.”
~~~
Sint-Nicolaasliedje
In de uitgave “In Woord en Beeld”, leesboek voor de lagere school, door W. Meerwaldt en J.G. Nijk, hoofden van scholen te Amsterdam en schrijvers van kinderliedjes en meer, uitgegeven in 1900 door A. Akkeringa te Amsterdam, staat in de zesde, herziene en verbeterde druk op de pagina’s 75 en 76, als nummer 42 het Sint-Nicolaasliedje. De tekst luidt:
Hoezee! voor den bisschop; hoezee! voor zijn knecht!
Ja, zeker, Sint-Niklaas: u bent hier terecht,
Wij zaten te wachten, en waren al bang,
Dat u niet zoudt komen: het duurde zoo lang.
Nu zingen wij blijde: “Lang leve de Sint!”
Al ging hij naar Spanje, hij bleef onze vrind.
O, kijk, wat een speelgoed heeft Piet in zijn zak,
En boekjes en prenten, – zowaar ook gebak!
Wij waren van ’t jaar wel eens eventjes stout;
Maar Moe zegt, dat zij toch nog veel van ons houdt;
Ook Vader zet wel eens een knorrig gezicht,
Maar kwaad op ons blijven, – dat kan hij niet licht.
Sint-Niklaas, u zult dus niet boos op ons zijn?
Och, Piet, houd die gard maar: die doet ons maar pijn!
Wij zullen wel allen ons best weer gaan doen.
Geef suiker en koekjes: daar staat onze schoen!
Wij danken u vriend’lijk voor ’t moois, dat gij bracht;
Ook Piet, die wel zwart is, maar vriend’lijk toch lacht.
Wij wenschen u, als gij naar Spanje weer vaart,
Een vrolijke reis toe met Piet en uw paard.
~~~
La légende de Saint Nicolas
Joseph (Marie Alphonse Nicolas) Jongen (1873-1953) is componist, muziekpedagoog en organist. In 1897 behaalt Joseph Jongen de “Prix de Rome” voor de cantate Comala en later is hij directeur aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel (1925-1939).
In 1933 componeert hij “La légende de Saint Nicolas” (de legende van Sint-Nicolaas) voor kinderkoor en orkest. De legende gaat over drie kinderen in een pekelvat en is een van de bekendste verhalen over de heilige Nicolaas.
Deze legende is ook bekend onder de naam “La légende des trois clériaux” (de legende van drie geestelijken). Het is een oud, Frans volkslied, namelijk een traditioneel lied uit Lotharingen, waarvan auteur en componist onbekend zijn.
Het refrein is in het Frans:
“Ils étaient trois petits enfants
Qui s’en allaient glaner aux champs”
In het Nederlands is dit:
“Er waren drie kleine kinderen
die naar de velden gingen om te sprokkelen”.
Een deel van de verdere tekst luidt in het Nederlands:
“De slager heef hen gedood.
Snijdt ze in kleine stukjes,
doet alles in de zoutpan,
zoals met varkens.
Het waren drie kleine kinderen,
die over de velden gingen.
Na zeven jaar komt Sint-Nicolaas in de buurt,
klopt bij de slager aan
om te gaan eten en slapen…”
~~~
Sint-Nicolaascantate
Benjamin Britten (1913-1976) componeert in 1948 de cantate voor de viering van het eeuwfeest van het Lancing College te Sussex. Hij maakt het Engelstalige werk en daarmee rekening houdend met de beschikbare uitvoerders. Het is een compositie voor jongens-en mannenkoor, meisjeskoor, solo van tenor, solo van jongen, strijkorkest, orgel, slagwerk, strijkorkest en publiek.
De cantate bestaat uit 9 delen:
1. Geboortestreek van Nicolaas. Nicolaas doet zijn bisschopskleding uit en het verhaal begint.
2. Geboorte Nicolaas met wonderbaarlijke uitingen van Nicolaas als baby.
3. Nicolaas als jongeman en wees. Hij helpt mensen.
4. Nicolas maakt een zeereis. Storm steekt op en Nicolaas zorgt voor redding.
5. Nicolaas komt in Myra. Hij wordt benoemd tot bisschop.
6. Nicolaas predikt het geloof van christenen en hij komt daardoor in de gevangenis.
7. Drie kinderen wordt omgebracht door herbergier en Nicolaas wekt hen tot leven.
8. Wonderdaden van Nicolaas, waaronder het geven van geld aan drie jonge vrouwen, redden van een zeeman, bevrijden van een gevangene.
9. Nicolaas is oud en verlangt naar rust. De hemel roept hem.
~~~
In 2002 maakt J.M. Rosenthal een Engelstalige versie van het Nederlandstalige, klassieke Sinterklaaslied “Zie ginds komt de stoomboot”. De tekst luidt:
“Steamboat Song
There was a good bishop
whose story is told:
his memory is glorious,
his legends are bold:
we called him Saint Nic’las,
a servant of Christ,
who loved little children
an thaught what was right:
O blessed Saint Nic’las
we hail you today.
The patron of many,
to show us the way:
To be good en gen’rous
to help those in need.
To be kind to others
in both word and deed.”
~~~
De Ballade van Sint-Nicolaas
“De Ballade van Sint-Nicolaas” geeft het verhaal in dichtvorm weer van drie jonge knapen die worden vermoord, in een pekelvat gestopt en uiteindelijk door Sint-Nicolaas weer tot leven worden gewekt. Het is de legende van “de drie priesterstudenten”.
De oorspronkelijke tekst, op rijm, is in het Frans en de titel is “La Ballade de Saint-Nicolas”. De Nederlandse tekst is van Jan Rijsterborgh. De uitgaven is verzorgd door Art Unlimited in 2003 als een leporello; een drukwerk dat in slagen zigzag is gevouwen en is daardoor een harmonica-achtig uitvouwboekje. Het werkje bestaat uit 10 reproducties van oude Sinterklaasprenten en Sinterklaas-ansichtkaarten.
~~~