De liederen van Sint-Nicolaas/Sinterklaas vormen de meest uitgebreide bijdrage aan de liedcultuur van België en Nederland.
Het oudst bekende Nicolaaslied dateert uit de 11e of 12e eeuw. Het is een plechtige, Latijnse lofzang, genaamd “Nicolaus Gloriatur” (“Nicolaas wordt verheerlijkt”). Wellicht is deze hymne het oudste lied over Sint-Nicolaas. De tekst van het lied wordt in het Franse Albi bewaard. Een deel van de tekst luidt:
Eia, festum innovatur
Chorus noster gratulatur
Christi duce gratia
Qui regnat in gloria
Nova sint solemnia
Et nova sint gaudia
Nicolaus gloriatur
Nicolaus gloriatur
Il caelesti curia
Vitae sumens praemia
In caelesta curia
Vitae sumens praemia
Dit omgezet in het Nederlands geeft:
Hoera, een nieuw feest is ingesteld, Onze schare is blij, Gedreven door de liefde van Christus, Die heerst in eeuwigheid, Het is een nieuwe plechtigheid, En nieuwe vreugde, Nicolaas wordt verheerlijkt, Nicolaas wordt verheerlijkt, In het hemelse hof, Ontvangend de beloning voor zijn levenswandel, In het hemelse hof, Ontvangend de beloning voor zijn levenswandel.
Een Poolse Nicolaashymne is “Nicolai solemnia” (“op het feest van Nicolaas”) en is gemaakt in de 15e eeuw. Een Nederlandstalig lied is “Vrijstersklagt over ’t Sint-Niclaes” en dateert uit 1718. Hierin komen lekkernijen voor als koek, sinaasappelen en vijgen. Het lied komt uit “De Gekroonde Utrechtse Vreede”.
~~~
Nicolaimesse
De Oostenrijkse componist Joseph Haydn (1732-1809) heeft een “Missa Sancti Nicolai”, “Nicolaimesse” of “Sint-Nicolaasmis” gemaakt in 1772.
~~~
SINTERKLAAS
Sinterklaasliedjes worden in vele landen al eeuwen lang gemaakt.
Een Sinterklaasliedje uit de 18e eeuw van een onbekende, Vlaamse tekstschrijver luidt:
“Sint-Niklaas, dou goede bloed!
Geef me een zakje met suikergoed,
Moet te veel en niet te min,
Smijt het maar den schoorsteen in.
Sint-Klaas, die goede heer,
Hij komt alle jaren weer,
Met zijn paardje voor den wagen,
Star komt Sinte Klaas aanjagen.
Sinte Klaas, die goede man,
Die ook alles bakken kan,
Suikergoed en kaaiman,
Ja, daar krijg ik ook wat van.”
~~~
La légende de Saint Nicolas
Joseph (Marie Alphonse Nicolas) Jongen (1873-1953) is componist, muziekpedagoog en organist. In 1897 behaalt Joseph Jongen de “Prix de Rome” voor de cantate Comala en later is hij directeur aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel (1925-1939).
In 1933 componeert hij “La légende de Saint Nicolas” voor kinderkoor en orkest. De legende gaat over drie kinderen in een pekelvat en is een van de bekendste verhalen over de heilige Nicolaas.
~~~
Sint-Nicolaascantate
Benjamin Britten (1913-1976) componeert in 1948 de cantate voor de viering van het eeuwfeest van het Lancing College te Sussex. Hij maakt het Engelstalige werk en daarmee rekening houdend met de beschikbare uitvoerders. Het is een compositie voor jongens-en mannenkoor, meisjeskoor, solo van tenor, solo van jongen, strijkorkest, orgel, slagwerk, strijkorkest en publiek.
De cantate bestaat uit 9 delen:
1. Geboortestreek van Nicolaas. Nicolaas doet zijn bisschopskleding uit en het verhaal begint.
2. Geboorte Nicolaas met wonderbaarlijke uitingen van Nicolaas als baby.
3. Nicolaas als jongeman en wees. Hij helpt mensen.
4. Nicolas maakt een zeereis. Storm steekt op en Nicolaas zorgt voor redding.
5. Nicolaas komt in Myra. Hij wordt benoemd tot bisschop.
6. Nicolaas predikt het geloof van christenen en hij komt daardoor in de gevangenis.
7. Drie kinderen wordt omgebracht door herbergier en Nicolaas wekt hen tot leven.
8. Wonderdaden van Nicolaas, waaronder het geven van geld aan drie jonge vrouwen, redden van een zeeman, bevrijden van een gevangene.
9. Nicolaas is oud en verlangt naar rust. De hemel roept hem.
~~~
In 2002 maakt J.M. Rosenthal een Engelstalige versie van het Nederlandstalige, klassieke Sinterklaaslied “Zie ginds komt de stoomboot”. De tekst luidt:
“Steamboat Song
There was a good bishop
whose story is told:
his memory is glorious,
his legends are bold:
we called him Saint Nic’las,
a servant of Christ,
who loved little children
an thaught what was right:
O blessed Saint Nic’las
we hail you today.
The patron of many,
to show us the way:
To be good en gen’rous
to help those in need.
To be kind to others
in both word and deed.”
~~~
De Ballade van Sint-Nicolaas
“De Ballade van Sint-Nicolaas” geeft het verhaal in dichtvorm weer van drie jonge knapen die worden vermoord, in een pekelvat gestopt en uiteindelijk door Sint-Nicolaas weer tot leven worden gewekt. Het is de legende van “de drie priesterstudenten”.
De oorspronkelijke tekst, op rijm, is in het Frans en de titel is “La Ballade de Saint-Nicolas”. De Nederlandse tekst is van Jan Rijsterborgh. De uitgaven is verzorgd door Art Unlimited in 2003 als een leporello; een drukwerk dat in slagen zigzag is gevouwen en is daardoor een harmonica-achtig uitvouwboekje. Het werkje bestaat uit 10 reproducties van oude Sinterklaasprenten en Sinterklaas-ansichtkaarten.
~~~