In de afgelopen eeuwen zijn heel wat gilden die Sint-Nicolaas als hun patroonheilige hebben gekozen. Gilden komen voor in vele landen, zoals België, Duitsland en Nederland.
Een gilde is een broederschap of vereniging om aangesloten leden te helpen en voor hen bijeenkomsten te houden voor onder meer feesten, herdenkingen en vieringen. Bij Sint-Nicolaasgilden zijn de aangeslotenen veelal ambachtslieden en bewoners met eenzelfde bedrijf/beroep uit een plaats.
Een voorbeeld van een Sint-Nicolaasgilde is dat van het Nederlandse, Zeeuwse Zierikzee. Het bestaan van het gilde bewijst een Schepenbrief uit 1403, waarin wordt vermeld “den deken van het Sint Niclausghilde”. Het Sint-Nicolaasgilde heeft in de Sint Lievens Monsterkerk een kapel met een beeld van de Sint-Nicolaas en een altaar voor de patroonheilige. Dit is genoteerd in een notariële akte uit 1423. In 1466 is de kerk getroffen door de bliksem en afgebrand.
In de daarop volgende kerk heeft het gilde weer een kapel voor Nicolaas van de kooplieden en kramers. Het gilde houdt hun jaarfeest op 6 december; feestdag van de heilige Nicolaas. Dit gebeurt tot 1573 en wordt dan verboden als gevolg van de reformatie. Het gilde is opgeheven in 1798 door de Franse bezettingsmacht van Napoleon.
In het Nederlands-Limburgse Venray is in 1640 opgericht de Sint-Nicolaasbroederschap dat later overgaat in het Sint Nicolaas Gilde. De broederschap ontstaat op initiatief van “de gezamenlijke broeders ter ere der allerheiligste Drievuldigheid, de Moeder Gods en Maagd Maria en den Bisschop en belijder Nicolaas opgericht, werd voor het eerste ten jare 1640 officieel erkend; en wel op toestemming van den drost des ambt Kessel Marsilius van Gelder, heer tot Arcen, Velden etc (1639-1657) en den toenmalige pastoor (1636-1666) Petrus Verbercrkt.” In 1707 is de oprichting bevestigd door Johan Albert Bouwens van den Boyen (1682-1728), baron van onder andere Venray. Dit volgens de Maasgouw van 31 juli 1879.
Het Sint Nicolaas Gilde bezit drie gildeboeken. Het eerste boek begint in 1686. In de boeken staan financiële gegevens van onder andere giften. Bij het gilde zijn dan aangesloten bakkers, kooplieden, molenaars en winkeliers.
Later ontstaat een Sint Nicolaas Comité. In 1888 organiseert dit comité de eerste, officiële intocht in Nederland. In 1924 zijn dit comité en het Sint Nicolaas Gilde samengevoegd. Sinds 1924, met vernieuwingen in 1999, organiseert het Sint Nicolaas Gilde Venray de intocht van Sinterklaas. Het gilde verzorgt ook andere activiteiten in de stad en al deze evenementen worden gratis aangeboden.
~~~