Aachen/Burtscheid

Tot de Abdijkerk St. Johann-Baptist in Aachen/Burtscheid behoort een bijzondere schatkamer. Deze ruimte is zwaar beveiligd en grenst aan de kerk. Tot de meeste waardevolle schatten behoort een Byzantijnse icoon van de Heilige Nicolaas. Dit is de “Nikolaus-Mozaiëk” uit 1180, die afkomstig is uit Constantinopel. Nicolaas heeft de blik in de verte gericht, de rechterhand zegent, de linkerhand heeft het evangelieboek vast en de heilige draagt geen mijter. De mozaïek toont een statige Nicolaas.

De omlijsting van het kunstwerk dateert uit 1220 en is gerestaureerd in 1706. Op de sierrand van de icoon zijn symbolische afbeeldingen van de vier evangelisten te zien, namelijk adelaar (Johannes), engel (Matteüs), leeuw (Marcus) en stier (Lucas). Aan de onderzijde van het lijstwerk is een beeldverhaal van de Heilige Nicolaas aangebracht. Het betreft de legende van de rijke joodse koopman, die tijdens zijn afwezigheid van de huisraad wordt bestolen door drie dieven. Bij thuiskomst ziet de koopman dat zowat alles is geplunderd en hij slaat uit woede met een stok op het Nicolaasbeeld. Nicolaas, met striemen op het gelaat, verschijnt aan de drie dieven en maant hen de geroofde goederen terug te geven. Dit gebeurt en de bestolen koopman verontschuldigt zich aan Nicolaas. Hij knielt voor het beeld en bekeert zich tot het christendom. Onderaan het kunstwerk zijn, in het klein, twee heiligen afgebeeld: Benedictus, onderaan rechts, en Gregorius. Gregorius (Gregor) staat onderaan de linker lijstwand. Het is de oudste, biddende verbeelding van de grondlegger abt Gregorius. Nog net leesbaar is de tekst “SC GREG ABB” (heilige abt Gregorius).

Helaas heeft de icoon enige schade opgelopen door brandende kaarsen. Hierdoor zijn enkele, in de was gelegde, mozaïekstukken verloren gegaan.

De icoon heeft een opvallende relatie met zwangere vrouwen. Het kunstwerk is vaak naar hoogzwangere vrouwen gebracht. De bijna-barende vrouwen verzoeken, al biddend, Nicolaas om voor een voorspoedige bevalling te zorgen en dat het kind gezond ter wereld komt. Tot in de 18e eeuw heeft de icoon hoogzwangere vrouwen te Burtscheid bezocht.

De abdij is ontstaan in 997. De schatkamer van de abdij kent beperkte openingstijden. Actuele info is te vinden via www.st-gregor-von-burtscheid.de.

~~~