In de afgelopen eeuwen zijn heel wat gilden die Sint-Nicolaas als hun patroonheilige hebben gekozen. Gilden komen voor in vele landen, zoals België, Duitsland en Nederland.
Een gilde is een broederschap of vereniging om aangesloten leden te helpen en voor hen bijeenkomsten te houden voor onder meer feesten, herdenkingen en vieringen. Bij Sint-Nicolaasgilden zijn de aangeslotenen veelal ambachtslieden en bewoners met eenzelfde bedrijf/beroep uit een plaats.
Een voorbeeld van een Sint-Nicolaasgilde is dat van het Nederlandse, Zeeuwse Zierikzee. Het bestaan van het gilde bewijst een Schepenbrief uit 1403, waarin wordt vermeld “den deken van het Sint Niclausghilde”. Het Sint-Nicolaasgilde heeft in de Sint Lievens Monsterkerk een kapel met een beeld van de Sint-Nicolaas en een altaar voor de patroonheilige. Dit is genoteerd in een notariële akte uit 1423. In 1466 is de kerk getroffen door de bliksem en afgebrand.
In de daarop volgende kerk heeft het gilde weer een kapel voor Nicolaas van de kooplieden en kramers. Het gilde houdt hun jaarfeest op 6 december; feestdag van de heilige Nicolaas. Dit gebeurt tot 1573 en wordt dan verboden als gevolg van de reformatie. Het gilde is opgeheven in 1798 door de Franse bezettingsmacht van Napoleon.
~~~